PAAR GEMARQUETEERDE WIJNKOELERS

HOLLANDS 18e EEUW

Dit eerder ongewoon stel wijnkoelers (of ijsemmers) werden gevonden in Engeland, maar zijn duidelijk uit Nederland afkomstig.

Ijsemmers, wat we algemeen “wijnkoelers” gaan noemen zijn, werden reeds lang gebruikt. Ze werden in diverse vormen en materialen gemaakt: als een grote zilveren kuip, als een zogenaamde cellaret (een koffervormig meubel dat onder een sideboard geplaatst werd), als ronde potten in hout, zilver of verzilverd om op of bij het wandmeubel tijdens maaltijden te plaatsen, of als kleinere ijsemmers om op tafel te zetten.

De grootte van de ijsemmers, in dit specifieke geval een diameter van 32cm, mag niet verrassen. Lange tijd werden geen flessen wijn gekoeld in het ijs, maar werden karaffen gevuld in de wijnkelder en dan samen gezet in een ijsbassin om koel te houden.

De hier aangeboden ijsemmers zijn 74cm hoog en hebben een diameter van 32 cm. Binnenin zijn ze bekleed met lood. De vazen zelf zijn vervaardigd uit blindhout van dennenhout en voorzien van marqueterie.

Marqueterie werd sinds midden 17e eeuw veelvuldig gebruikt in de meubelkunst. In  Nederland werd daarbij heel vaak gewerkt met een achtergrond van notenhout en een inlegwerk in (hoofdzakelijk) bloemmotieven in diverse lichte houtsoorten, soms geschaduwd en/of ingekleurd.

In de zeventiende en achttiende eeuw waren de ingelegde patronen relatief groot, zoals in de marqueterie op deze ijsemmers. Pas in de negentiende eeuw werd een heel fijne marqueterie gebruikt met zeer kleine en drukke motieven. Dat heeft vooral te maken met de techniek van inleggen. In zeventiende en achttiende eeuw werd marqueterie gelegd als een puzzel waarbij elk motief met de hand diende uitgezaagd te worden. In de negentiende eeuw werd er stilaan meer machinaal gewerkt en werden (ook) ponsen gebruikt waarmee figuren konden uitgeslagen worden uit het fineerblad. Dat fineer was trouwens ook dunner gesneden dan voordien, waardoor ponsen gemakkelijker mogelijk werd.

De vormgeving van deze ijsemmers verwijst integraal naar de neoclassicistische stijl die in heel Europa dominant was tussen grosso modo 1770 en 1800. Doorgaans was de bloemmarqueterie minder gewild na 1790, toen een iets strakkere en eenvoudiger variant van het neoclassicisme zich aanbood.

Deze ijsemmers hebben naar alle waarschijnlijkheid ooit op bijhorende sokkels gestaan. Indien ze ooit besteld zouden zijn door een Engelsman, en dus niet bedoeld waren voor een Nederland interieur, kunnen ze ook op een sideboard (een typisch Engels eetplaatsmeubel) geplaatst zijn.